Travma Boşaltma Nedir? Belirtileri ve Baş Etme Yolları

Travma boşaltma nedir? Kişinin yaşadığı ağır duyguları ve zor deneyimleri, karşısındakinin hazır olup olmadığına bakmadan, yoğun ve tek taraflı biçimde paylaşmasıdır. Genelde uygunsuz bir anda olur ve dinleyen kişiye söz hakkı bırakmaz. Sıradan dertleşmekten farkı, karşılıklı olmaması ve çoğu zaman dinleyeni duygusal olarak boğmasıdır.

İçindekiler

• Travma boşaltma nasıl ortaya çıkar?
• Sağlıklı dertleşmeden farkı nedir?
• Hangi belirtilerle kendini gösterir?
• İnsanlar neden bunu yapar?
• Dinleyen kişi nasıl etkilenir?
• Sağlıklı bir sınır nasıl konur?
• Sıkça Sorulan Sorular

Özetle, bu yazıda konunun nedenleri, belirtileri ve sağlıklı başa çıkma yolları uzman bakışıyla ele alınıyor.

Travma boşaltma nasıl ortaya çıkar?

Herkesin içini dökmeye ihtiyacı vardır ve bu son derece doğaldır. Sıkıntı, konuşmanın dozu ve zamanı kaçtığında başlar. Örneğin öğle molasında yeni tanıştığınız bir iş arkadaşınız, size ayrılık sürecinin tüm ayrıntılarını art arda anlatmaya başlayabilir. Karşıdaki kişi ne düşündüğünü söyleyemez, konuyu değiştiremez ve sadece dinlemek zorunda kalır. Travma boşaltma çoğu zaman farkında olmadan yapılır. Kişi rahatlamak ister, ama bunu karşısındakinin sınırlarını görmeden yapar. Aradaki fark niyet değil, paylaşımın karşı tarafı gözetmeden sürmesidir. Bu kavram son yıllarda özellikle sosyal medyada sık konuşulur oldu. Duyguları paylaşmak kolaylaştıkça, paylaşımın dozunu ve zamanını ayarlamak daha da önem kazandı.

Sağlıklı dertleşmeden farkı nedir?

Sağlıklı dertleşmede iki kişi de konuşur. Bir konu üzerinde durulur, karşılıklı destek olur ve çoğu zaman bir çözüm ya da rahatlama hedeflenir. Travma boşaltmada ise konuşma tek yönlüdür. Konudan konuya atlanır, sorumluluk alınmaz ve çözüm önerileri geri çevrilir. Dertleşen kişi konuşma bittiğinde rahatlar, ama dinleyen kişi tükenmiş hisseder. En belirgin işaret budur. Karşınızdaki kişiye söz hakkı kalmıyor ve konuşma sürekli aynı kişinin sıkıntıları etrafında dönüyorsa denge bozulmuş demektir. Travma boşaltma, aslında dertleşmenin sınırı aşmış bir halidir. Dertleşmek isteyen kişi karşısındakinin de bir günü olduğunu hatırlar. Bu farkındalık kaybolduğunda konuşma, bir yükün sessizce karşı tarafa aktarılmasına döner.

Hangi belirtilerle kendini gösterir?

Travma boşaltma birkaç işaretle kendini belli eder. Aşağıdaki durumlar sık görülür.

• Konuşma neredeyse tamamen tek taraflıdır ve karşı tarafa yer açılmaz.
• Ağır konular, ilişkinin ya da ortamın hiç uygun olmadığı bir anda açılır.
• Aynı olay tekrar tekrar anlatılır, ama hiçbir adım atılmaz.
• Verilen öneriler dinlenmez ve konu hızla bir başka sıkıntıya kayar.
• Dinleyen kişi konuşma sonunda kendini yorgun ve çaresiz hisseder.

Bu işaretlerin bir kez görülmesi tek başına bir sorun değildir. Zor bir gün geçiren herkes zaman zaman fazla konuşabilir. Asıl fark, bu durumun sürekli hale gelmesi ve karşı tarafın hiç dikkate alınmamasıdır. Belirtiler tekrarlıyorsa, hem paylaşan hem de dinleyen için üzerine düşünmek faydalı olur.

İnsanlar neden bunu yapar?

Çoğu kişi kötü niyetle yapmaz. Yoğun kaygı, uzun süren üzüntü ya da geçmişte yaşanmış zorlu deneyimler, içini boşaltma ihtiyacını artırır. Bazen kişi o kadar dolu hisseder ki karşısındaki ilk kişiye her şeyi aktarır. Sosyal medyanın da payı var. Ağır duyguları anında ve herkese açık paylaşmak sıradan hale geldi. Travma boşaltma yapan biri, aslında görülmek ve anlaşılmak ister. Sorun niyette değil, paylaşımın biçiminde ve dozundadır. Kimi zaman kişi başka bir çıkış yolu bulamadığı için de böyle davranır. Duygularını nasıl ifade edeceğini bilemez ve içinde biriken her şey bir anda dışarı taşar. Bunu görmek, davranışı değiştirmenin ilk adımıdır.

Dinleyen kişi nasıl etkilenir?

Sürekli ağır içerik dinlemek yorucudur. Dinleyen kişi ne diyeceğini bilemez, kendini sorumlu hisseder ve zamanla o kişiden uzaklaşmak ister. Bu durum ilişkiye zarar verir. Özellikle her zaman veren tarafta kalan kişi, bir süre sonra empati yorgunluğu yaşayabilir. Travma boşaltma tek seferlik olduğunda büyük sorun olmaz. Sürekli tekrarlandığında ise iki taraf için de yıpratıcı bir düzene dönüşür ve güven yavaş yavaş zedelenir. Dinleyen kişi bir süre sonra o kişinin aramalarından kaçmaya başlayabilir. Bu da suçluluk duygusu yaratır ve ilişkiyi daha da zorlaştırır.

Sağlıklı bir sınır nasıl konur?

Hem paylaşan hem de dinleyen taraf için yapılabilecekler var. Travma boşaltma alışkanlığını fark eden kişi, konuşmaya başlamadan karşısındakine uygun olup olmadığını sorabilir ve paylaşımı belli konularla sınırlayabilir. Ağır süreçler için profesyonel destek almak da yükü paylaşmanın en sağlıklı yollarından biridir. Dinleyen taraf ise kırıcı olmadan sınır koyabilir. Şu an bunu kaldıracak durumda değilim demek kaba değil, dürüst bir davranıştır. Sınır koymak, ilişkiyi bitirmek değil, korumak içindir. Açık ve nazik bir dil, iki tarafı da rahatlatır. Kendi davranışını fark eden kişi, konuşmaya başlamadan önce birkaç soru sorabilir. Bu kişiye şu an bunu anlatmak doğru mu, karşımdakine de söz veriyor muyum gibi sorular yol gösterir. Gerekirse içten bir özür, zedelenen güveni onarmaya yardımcı olur. Travma boşaltma alışkanlığı, küçük adımlarla değiştirilebilen bir davranıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

İçini dökmek her zaman zararlı mı?

Hayır, içini dökmek sağlıklı bir ihtiyaçtır. Sorun, paylaşımın karşılıklı olmaktan çıkıp karşıdakini bunaltmaya başladığında ortaya çıkar. Uygun bir zamanda, karşınızdakinin durumunu da gözeterek konuşmak dertleşmeyi iki taraf için de iyi bir deneyime dönüştürür.

Bir yakınım sürekli içini döküyorsa ne yapmalıyım?

Önce ona değer verdiğinizi hissettirin, sonra kendi sınırınızı nazikçe belirtin. O an dinleyemeyeceğinizi ya da bu konunun sizi yorduğunu açıkça söyleyebilirsiniz. Uygun bir zaman önerip o an başka bir işle meşgul olduğunuzu belirtmek de kırıcı olmadan araya mesafe koymanın bir yoludur. Ağır bir süreç yaşadığını düşünüyorsanız, bir uzmandan destek almasını önermek de yardımcı olur.

Kendimin bunu yaptığımı nasıl anlarım?

Konuşmalarınızda karşınızdakine yer açıp açmadığınıza bakın. Hep siz konuşuyor, aynı sıkıntıyı tekrar ediyor ve öneri dinlemiyorsanız fark etmişsiniz demektir. Bunu görmek utanılacak bir şey değil. Küçük bir farkındalıkla paylaşım biçiminizi değiştirebilir, konuşmadan önce karşınızdakine de yer açmayı hatırlayabilirsiniz.

Sosyal medyada da olur mu?

Evet, çok ağır kişisel içerikleri sık sık ve herkese açık paylaşmak bunun dijital bir biçimidir. Takipçiler bu içeriklere hazırlıksız yakalanır. Duygularınızı yazmak rahatlatıcı olabilir, ama güvendiğiniz kişilerle özel paylaşmak çoğu zaman daha iyi gelir.

Bu içerik, Uzman Psikolog Sena Sabanoğlu tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan bilgiler kişisel bir değerlendirmenin yerini tutmaz, ihtiyaç duyduğunuzda bir psikoloji uzmanıyla görüşmeniz önerilir.

Kaynaklar

• Cleveland Clinic