Barofobi Nedir? Yerçekimi Korkusunun Belirtileri ve Nedenleri

Barofobi nedir? Barofobi, yerçekimine karşı duyulan yoğun ve mantık dışı korkudur. Adını Yunanca ağırlık anlamındaki baros ve korku anlamındaki phobos kelimelerinden alır. Özgül fobiler arasında yer alan bir kaygı bozukluğudur. Kişi yerçekiminin kendisini ezeceğinden, yüksekten düşeceğinden ya da ağır bir cismin üzerine devrileceğinden derin bir endişe duyar.

İçindekiler

• Barofobi hangi durumlarda ortaya çıkar?
• Yerçekimi korkusunun belirtileri nelerdir?
• Bu korku neden gelişir?
• Kimler daha fazla risk altındadır?
• Yerçekimi korkusu nasıl değerlendirilir?
• Hangi başa çıkma yöntemleri işe yarar?
• Ne zaman profesyonel destek alınmalı?
• Sıkça Sorulan Sorular

Özetle, bu yazıda konunun nedenleri, belirtileri ve sağlıklı başa çıkma yolları uzman bakışıyla ele alınıyor.

Barofobi hangi durumlarda ortaya çıkar?

Barofobi yaşayan kişiler çoğu zaman belirli sahnelerde tetiklenir. Yerçekiminin bedeni ezeceği düşüncesi, düşen bir kayanın ya da ağır bir eşyanın kendisini veya sevdiği birini ezmesi korkusu sık görülür.

Bazı kişiler yüksek bir yerden ya da merdivenden düşmekten, elindeki eşyaları düşürüp kırmaktan korkar. Daha sıra dışı bir biçimde, yerçekiminin azalıp bedeni havaya, hatta uzaya savuracağı düşüncesi de barofobiyi besleyebilir. Kişi bu senaryoların gerçekçi olmadığını çoğunlukla bilir, ancak bu farkındalık kaygıyı dindirmeye yetmez.

Yerçekimi korkusunun belirtileri nelerdir?

Özgül fobilerde olduğu gibi barofobide de bedensel tepkiler korku tetiklendiği anda kendini belli eder. Kişi genellikle korkusunun abartılı olduğunun farkındadır fakat vücudundaki tepkileri kontrol etmekte zorlanır.

Sık görülen bedensel belirtiler şunlardır.

• Üşüme ve titreme.
• Baş dönmesi ve sersemlik hissi.
• Aşırı terleme.
• Kalp çarpıntısı.
• Bulantı ve mide rahatsızlığı.
• Nefes darlığı.
• Ellerde ya da bedende titreme.
• Hazımsızlık ve mide ekşimesi.

Belirtiler kısa sürede yükselir, kişi tetikleyici ortamdan uzaklaştığında yavaş yavaş azalır. Yine de yaşanan yoğun kaygı, günlük rutini ciddi biçimde zorlaştırabilir.

Bu korku neden gelişir?

Çoğu özgül fobi gibi barofobi de sıklıkla travmatik bir deneyimle başlar. Ciddi bir yaralanmaya yol açan korkutucu bir düşüş, bu korkunun en bilinen kaynaklarından biridir.

Attan düşmek ya da hareket halindeki bir araçtan savrulmak gibi kazalar, başka birinin düşerek yaralanmasına veya hayatını kaybetmesine tanık olmak da zihinde iz bırakabilir. Kitaplık gibi ağır bir eşyanın devrilmesi, astronotların uzayda zarar gördüğü film ve dizileri izlemek de tetikleyici olabilir. Zaman içinde kişi yerçekimini sürekli bir tehdit olarak algılamaya başlar ve barofobi belirginleşir.

Kimler daha fazla risk altındadır?

Bir özgül fobinin toplumda ne kadar yaygın olduğunu kesin biçimde ölçmek zordur, çünkü pek çok kişi korkusunu paylaşmaz ya da sorunun farkında olmaz. Genel olarak yetişkinlerin yaklaşık onda biri, ergenlerin ise beşte biri yaşamının bir döneminde bir özgül fobi yaşar.

Barofobide de bazı etkenler riski artırır. Kadın olmak, ailede kaygı bozukluğu öyküsü bulunması ve kaygıya yatkınlığı yükselten genetik özellikler bu etkenler arasında sayılır. Sayılan etkenlerin bulunması korkunun kesin olarak gelişeceği anlamına gelmez, yalnızca olasılığı yükseltir.

Yerçekimi korkusu nasıl değerlendirilir?

Barofobiyi ölçen bir laboratuvar testi yoktur. Bir ruh sağlığı uzmanı, kişiyle yaptığı görüşmede belirtileri, ne kadar süredir devam ettiğini ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğini değerlendirir.

Bir özgül fobiden söz edilebilmesi için genellikle şu özellikler aranır. Yerçekimi düşünüldüğünde ortaya çıkan şiddetli korku ya da kaygı, bu kaygının en az altı ay boyunca sürmesi, tetikleyicilerden kaçınmak için davranışların değişmesi ve tüm bunların yaşam kalitesini belirgin biçimde düşürmesi öne çıkar.

Hangi başa çıkma yöntemleri işe yarar?

Barofobi ile başa çıkmak mümkündür. Bir psikoloji uzmanıyla yürütülen profesyonel destek süreci, kişinin korkusunu anlamasına ve ona verdiği tepkileri değiştirmesine yardımcı olur.

Sık kullanılan yaklaşımlar arasında şunlar bulunur.

• Bilişsel davranışçı yaklaşım, kişinin yerçekimine dair düşünce ve duygularını fark etmesine ve bunları daha gerçekçi bir çerçeveye taşımasına odaklanır.
• Kademeli maruz bırakma, kişiyi tetikleyicilerle yavaş yavaş buluşturur. Önce havada süzülen astronot görselleriyle başlanabilir, zamanla kişi bir eşyayı kasıtlı olarak düşürüp yerçekimini güvenli biçimde deneyimler.
• Hipnoz yoluyla gevşeme, korkuyla ilişkili anıların ve duyguların fark edilmesine yardımcı olabilir.
• Kaygı giderici ilaçlar ya da antidepresanlar, danışmanlık sürecinde kişinin kaygısını yönetmesini kolaylaştırabilir. Süreç tamamlandığında bu ilaçlara çoğu zaman ihtiyaç kalmaz.

Günlük hayatta nefes egzersizleri ve gevşeme çalışmaları da bedendeki gerginliği azaltmaya katkı sağlar. Düzenli uyku ve fiziksel hareket de kaygı düzeyini dengelemeye yardımcı olur.

Ne zaman profesyonel destek alınmalı?

Barofobi zamanla kişinin dışarı çıkmasını ve yeni şeyler denemesini engelleyebilir. Göz ardı edildiğinde bu korku, kişinin kendini güvende hissettiği yerlerden ayrılmaktan çekindiği agorafobiye dönüşebilir. Konuyu daha yakından incelemek isterseniz agorafobi yazımıza göz atabilirsiniz.

Barofobi aynı zamanda çökkünlük, sosyal geri çekilme, panik atak ve panik bozukluğu gibi ruhsal zorlanmaların riskini de artırabilir. Panik atak yaşandığında, kaygı günlük yaşamı ya da uykuyu bozacak kadar sürekli hale geldiğinde veya bu belirtiler eklendiğinde bir uzmandan destek almak önemlidir. Yerçekimi korkusu sıklıkla yükseklik korkusuyla birlikte görülebilir. Bu konudaki yükseklik korkusu yazısı tamamlayıcı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yerçekimi korkusu gerçek bir rahatsızlık mıdır?

Evet, barofobi tanınan bir özgül fobidir ve kaygı bozuklukları grubunda yer alır. Kişinin yerçekimi karşısında duyduğu korku mantık dışı olsa da yaşadığı bedensel ve duygusal tepkiler gerçektir. Günlük yaşamı belirgin biçimde etkilediğinde bir psikoloji uzmanından destek alınması önerilir.

Bu korku hangi diğer fobilerle birlikte görülür?

Barofobi sıklıkla yükseklik korkusu, sonsuzluk korkusu, uzay korkusu, düşme korkusu ve merdiven korkusuyla birlikte ortaya çıkabilir. Sözü edilen fobiler düşme ve kontrol kaybı endişesinde ortak bir temelde buluşur. Birden fazla korku bir arada görüldüğünde değerlendirmenin bir uzmanla yapılması yararlı olur.

Yerçekimi korkusu kendiliğinden geçer mi?

Hafif düzeyde kalan korkular zamanla azalabilir, ancak günlük yaşamı etkileyen yoğun korkular çoğu zaman desteksiz devam eder. Kademeli maruz bırakma ve bilişsel davranışçı yaklaşım gibi yöntemler, kişinin barofobiyi zamanla yönetebilir hale gelmesine yardımcı olur. Erken destek süreci kolaylaştırır.

Yakınımda yerçekimi korkusu olan birine nasıl yardımcı olabilirim?

Kişinin korkusunu küçümsememek ve onu yargılamadan dinlemek ilk adımdır. Tetikleyici durumlarda sakin kalmak, destekleyici bir dil kullanmak ve bir psikoloji uzmanından yardım almasını nazikçe önermek işe yarar. Baskı kurmadan, kişinin kendi hızında ilerlemesine alan tanımak barofobinin daha kolay yönetilmesini sağlar.

Bu içerik, Uzman Psikolog Sena Sabanoğlu tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan bilgiler kişisel bir değerlendirmenin yerini tutmaz, ihtiyaç duyduğunuzda bir psikoloji uzmanıyla görüşmeniz önerilir.

Kaynaklar

• Cleveland Clinic