Boreout Nedir? Nedenleri ve Baş Etme Yolları

Boreout nedir? İş yerinde sürekli yetersiz uyarılma ve kronik can sıkıntısı yaşama durumudur. Tükenmişliğin tam tersidir. Kişi aşırı yükten değil, işin fazla kolay ya da anlamsız gelmesinden yıpranır. Dışarıdan verimli görünse de içeride sessiz bir kopuş, ilgisizlik ve kendini işe verememe hissi yaşar.

İçindekiler

• Boreout neden ortaya çıkar?
• Hangi belirtilerle kendini gösterir?
• Tükenmişlikten farkı nedir?
• Bedene ve ruh sağlığına etkileri nelerdir?
• İş yerinde nasıl azaltılır?
• Bireysel olarak ne yapılabilir?
• Sıkça Sorulan Sorular

Özetle, bu yazıda konunun nedenleri, belirtileri ve sağlıklı başa çıkma yolları uzman bakışıyla ele alınıyor.

Boreout neden ortaya çıkar?

Boreout çoğu zaman işin nasıl tasarlandığıyla ilgilidir. İş kaynakları dediğimiz özerklik, anlam, görev çeşitliliği ve öğrenme fırsatı azaldığında kişi motivasyonunu kaybeder. Aşırı rutin ve basit işler becerilerin kullanımını kısıtlar. Kontrol eksikliği de önemli bir tetikleyicidir. İstemediği bir işi yapmak zorunda kalan kişi kolayca sıkılır. Büyüme ihtiyacının karşılanmaması da etkili olur. Öğrenme ve gelişme şansı sınırlı kaldığında istikrarlı bir iş bile tatminsiz hâle gelir. İşin tarihsel tasarımı da pay sahibidir. Pek çok iş hâlâ görevleri küçük ve tekrarlı parçalara bölen eski anlayıştan etkilenir. Karar ve sorumluluk üstte toplandığında çalışana dar bir alan kalır. Teknoloji de her zaman işi daha ilginç yapmaz. Kimi zaman yapay zekâ rutin işleri alırken geriye daha az karmaşık görevler bırakır. Eğitimli çalışanların beklentileri yükseldikçe koşullarla gerçek arasındaki açık da büyür.

• Fazla rutin ve tekrara dayalı görevler.
• Özerklik, çeşitlilik ve zihinsel zorlanmanın azlığı.
• Gelişim ve ilerleme yollarının kapalı olması.
• Beklentilerle gerçeğin uyuşmaması.

Hangi belirtilerle kendini gösterir?

Boreout tek bir belirtiyle sınırlı değildir. En sık görülen işaret dikkati bir arada tutmakta zorlanmaktır. Zihin dağılır, hayallere dalma ve erteleme artar. Kişi günü geçirmek için en az çabayı gösterir ya da zihnen uzaklaşmanın yollarını arar. Duygusal tarafta stresten çok sessiz bir kopukluk ve ilgi kaybı vardır. Dışarıdan bakıldığında kişi verimli bile görünebilir. Oysa içeride istese de ilgilenemediği sessiz bir boşluk vardır. Bazı çalışanlar yalnızca günü kurtaracak kadar çalışır. Zamanla bu tablo özgüveni, mesleki kimliği ve işe duyulan bağı zayıflatır. Bir araştırma çalışanların yüzde kırktan fazlasının durağanlık kaygısı yaşadığını ortaya koymuştur.

Tükenmişlikten farkı nedir?

İkisi sık karıştırılır ama kaynakları zıttır. Tükenmişlik aşırı iş talebiyle gelen bir bunalmadır. Boreout ise talebin fazla düşük olmasından doğar. Tükenmiş kişi yorgun ve bitkindir. Boreout yaşayan kişi ise yeterince zorlanmadığı için boşlukta ve sıkışmış hisseder. İlginç olan şudur ki ikisi bir arada da bulunabilir. Bir çalışan hem anlamsız bulduğu işlerden sıkılıp hem de baskı altında ezilebilir. Çoğu zaman kişi çalışmak ister ama bir türlü odaklanamaz. Bu yüzden asıl sorun tembellik değil, işin kişiyle uyumsuzluğudur.

Bedene ve ruh sağlığına etkileri nelerdir?

Kronik can sıkıntısı yalnızca geçici bir ruh hâli değildir. Araştırmalar iş yerindeki sürekli sıkıntıyı depresyon ve kaygı belirtileriyle ilişkilendirir. Sıkıntı ne kadar sık yaşanırsa bildirilen stres belirtileri de o kadar artar. Yeni bir çalışma, iş sıkıntısı yüksek olan çalışanlarda kalp hızı değişkenliğinin azaldığını göstermiştir. Beden, sürekli düşük düzeyli bir rahatsızlık sinyali veriyor gibidir. Boreout uzadıkça motivasyon, güven ve benlik saygısı da aşınır. Benlik saygısı zayıfladıkça kişinin işe tutunması daha da güçleşir. Bu tablo yalnızca bireyi değil kurumu da etkiler. Yeterince zorlanmayan çalışan işten kopar ve çabasını azaltır. Düşen bağlılık ise verimlilik, müşteri memnuniyeti ve kalıcılıkla ilişkilidir. Uzun vadede boreout kariyer gelişimini de yavaşlatabilir.

İş yerinde nasıl azaltılır?

Boreout kişisel bir başarısızlık değil, bir uyumsuzluk sinyalidir. Çözüm, çalışanı meşgul tutmaktan çok işi anlamlı ve zorlayıcı kılmaya odaklanmaktır. Özerklik vermek güçlü bir adımdır. İnsanların bir projeye nasıl yaklaşacağına ya da hangi sorunu önceleyeceğine karar vermesine izin vermek işe olan bağı artırır. Büyüme fırsatı da en etkili kaldıraçlardan biridir. Rolü yeni görevlerle genişletmek, net ilerleme yolları sunmak ve küçük bir projeye liderlik ettirmek işe yarar. İşin kendisi değişmiyorsa kiminle çalışıldığı fark yaratır. Ekip çalışması ve geri bildirim rutin görevleri bile daha canlı hâle getirir. Verimlilik uğruna işleri dar ve tekrarlı kurgulamak kısa vadede kazanç gibi görünür. Ancak bu yapı anlamlı katılımı kısıtlar. İnsanlara ilginç ve zorlayıcı işler verilmezse neyi başarabilecekleri de hiç görülmez.

1. Görev çeşitliliğini ve zorlanma fırsatını artırın.
2. Öğrenme ve gelişim için alan açın.
3. Tekrara dayalı işleri teknolojiye devredip yaratıcı işe zaman bırakın.

Bireysel olarak ne yapılabilir?

Yapısal değişiklik hemen mümkün olmadığında birey de adım atabilir. En doğrudan yol yöneticiyle konuşup daha zorlayıcı görevler ya da yeni sorumluluklar istemektir. Bunu dile getirmek kolay değildir. Kişi bunun kendini kötü göstereceğinden ya da üstüne istenmeyen işler yıkılacağından çekinebilir. Yine de boreout genelde sessizce büyür ve konuşulmadıkça fark edilmez. Öğrenmeye açık kalmak ve işin içinde küçük anlam alanları aramak da yardımcı olur. Küçük bir yan proje üstlenmek, yeni bir beceri öğrenmek ya da ilgi alanını işe taşımak sıkışmış hissini hafifletebilir. İç motivasyon kaynaklarını tanımak, kişinin hangi işin kendisini canlandırdığını görmesini kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

İş sıkıntısıyla tükenmişlik aynı şey mi?

Hayır, ikisi zıt kutuplardır. Tükenmişlik aşırı yük ve talepten doğar. Boreout ise işin fazla kolay, tekrarlı ya da anlamsız gelmesinden kaynaklanır. Kişi tükenmişlikte bitkin, boreout tablosunda ise sıkışmış ve ilgisiz hisseder. Yine de ikisi aynı anda görülebilir. Önemli olan belirtiyi erken fark edip işin kişiyle uyumunu gözden geçirmektir.

Her gün işte sıkılmak ciddi bir sorun mu?

Ara ara sıkılmak olağandır ve herkes yaşar. Sorun, sıkıntının kronikleşip haftalarca sürmesi ve işe duyulan ilgiyi tüketmesidir. Dikkat dağınıklığı, erteleme ve sessiz kopukluk kalıcı hâle geldiyse bu bir uyarı işaretidir. Böyle bir tabloda sıkıntıyı görmezden gelmek yerine işin içeriğini ve koşullarını sorgulamak daha sağlıklıdır.

Bu durumla baş etmek için ilk adım ne olmalı?

İlk adım, yaşadığının tembellik değil bir uyumsuzluk sinyali olduğunu kabul etmektir. Ardından işin hangi yönünün anlamlı, hangi yönünün tatminsiz geldiğini ayırmak gerekir. Mümkünse yöneticiyle daha zorlayıcı görevler üzerine konuşmak, değilse işin içinde küçük gelişim alanları aramak yararlıdır. Amaç, meşgul olmaktan çok anlamlı biçimde zorlanmaktır.

Ne zaman profesyonel destek alınmalı?

İş sıkıntısı günlük yaşamı, uyku düzenini ya da ruh hâlini belirgin biçimde etkiliyorsa destek düşünülmelidir. Depresyon ya da kaygı belirtileri eşlik ediyorsa, motivasyon ve benlik saygısı ciddi biçimde düşmüşse bir psikoloji uzmanına başvurmak yerinde olur. Uzman, kişinin hangi ihtiyaçlarının karşılanmadığını ve bu tabloyu neyin beslediğini anlamaya yardımcı olabilir.

Bu içerik, Uzman Psikolog Sena Sabanoğlu tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan bilgiler kişisel bir değerlendirmenin yerini tutmaz, ihtiyaç duyduğunuzda bir psikoloji uzmanıyla görüşmeniz önerilir.

Kaynaklar

• American Psychological Association