Radikal Kabul Nedir? Anlamı ve Uygulama Yolları

Radikal kabul nedir? Değiştiremeyeceğimiz gerçekleri onlarla savaşmayı bırakıp olduğu gibi görme becerisidir. Bir olayı onaylamak ya da beğenmek anlamına gelmez. Yaşananı tümüyle görmek, gereksiz ikinci acıdan kurtulmayı ve enerjiyi değiştirebileceğimiz alana yöneltmeyi amaçlar. Diyalektik davranış yaklaşımının sıkıntıya dayanma becerileri arasında yer alır.

İçindekiler

• Radikal kabul neyi ifade eder?
• Onaylamak ile kabul etmek arasındaki fark nedir?
• Gerçeği reddetmek neden acıyı büyütür?
• Bu beceri hangi durumlarda işe yarar?
• Adım adım nasıl uygulanır?
• Kabul etmek kolay mıdır?
• Sıkça Sorulan Sorular

Özetle, bu yazıda konunun nedenleri, belirtileri ve sağlıklı başa çıkma yolları uzman bakışıyla ele alınıyor.

Radikal kabul neyi ifade eder?

Radikal kabul, bir durumu zihinle, bedenle ve kalple bütünüyle kabul etmektir. Buradaki radikal sözcüğü tam ve koşulsuz demektir. Yani gerçeğin yalnızca hoşumuza giden kısmını değil, kabul etmesi zor yönlerini de olduğu gibi görmeyi anlatır.

Küçük bir örnek düşünün. Sabah işe giderken aracınız yolda arıza yaptı ve önemli bir toplantıyı kaçırdınız. Olan oldu. Yine de zihniniz saatlerce keşke şu yoldan gitseydim diye döner durur. Bu dönüş olayı geri getirmez, yalnızca sizi yorar.

Çoğu zaman acı veren bir olay yaşarız. Sonra o olaya direnerek acıyı katlarız. Olan bitti diye düşünmek yerine böyle olmamalıydı diye tekrar tekrar itiraz ederiz. İşte bu itiraz, ilk acının üstüne eklenen ikinci bir yüktür. Kabul etmek bu ikinci yükü hafifletir.

Onaylamak ile kabul etmek arasındaki fark nedir?

Bir şeyi kabul etmek onu doğru bulmak, hak etmek ya da beğenmek değildir. Haksızlığa uğradığınız bir olayı kabul etmeniz, o haksızlığı onayladığınız anlamına gelmez. Yalnızca gerçekleşmiş olduğunu inkar etmeyi bırakırsınız. Radikal kabul, gerçeği görmekle onu onaylamayı birbirinden ayırır.

Bu ayrım işe yarar. Çünkü birçok kişi kabul etmeyi teslim olmakla karıştırır. Oysa bir gerçeği görmek, o gerçeği değiştirmek için gereken adımları atmanıza engel değildir. Tersine, net görmek daha sağlam kararlar almanızı kolaylaştırır. Gerçeği kabul eden kişi enerjisini itiraza değil çözüme ayırır.

Şöyle de düşünebilirsiniz. Bir sınavdan düşük not aldınız. Notu inkar etmek onu yükseltmez. Ama sonucu kabul edip eksik konulara çalışmak gerçek bir değişim yaratır. Kabul, ilk adımın atıldığı zemindir.

Gerçeği reddetmek neden acıyı büyütür?

Zihin sevmediği bir gerçekle karşılaştığında sık sık direnir. Bu böyle olamaz, bunu hak etmedim, keşke farklı olsaydı gibi düşünceler döngüye girer. Ruminasyon denen bu tekrarlı düşünme sıkıntıyı besler. Ruminasyon uzadıkça öfke, kaygı ve çaresizlik derinleşir.

Direnç bir dalgayla boğuşmaya benzer. Dalgaya karşı yüzdükçe yorulursunuz. Kabul ise dalganın sizi taşımasına izin vermektir. Radikal kabul tam da bu döngüyü kırmayı hedefler. Gerçeği reddetmek enerjinizi tüketir ve sizi olması gerekene sıkıştırır.

Reddetme çoğu zaman öfkeyle birlikte gelir. Adil değil cümlesi haklı bile olsa, saatlerce tekrarlandığında yalnızca yıpratır. Kabul, o öfkenin altındaki gerçeği görmeye ve bir sonraki adımı düşünmeye alan açar.

Bu beceri hangi durumlarda işe yarar?

Kabul etme becerisi özellikle değiştiremeyeceğiniz durumlarda güç verir. Sevdiğiniz birinin kaybı, geçmişte yaşanmış bir olay, kronik bir sağlık sorunu ya da geri alınamayacak bir karar bunlara örnektir. Böyle anlarda direnmek çoğu zaman yalnızca yıpratır.

• Kaybın ardından gelen yas sürecinde
• Sonucu artık değiştirilemeyecek geçmiş olaylarda
• Kontrolünüz dışında gelişen haksızlıklarda
• Belirsizliğin uzun süre devam ettiği anlarda
• Başkasının davranışını değiştiremeyeceğinizi gördüğünüz ilişkilerde

Değiştirebileceğiniz durumlarda ise önce harekete geçmek daha akıllıcadır. Radikal kabul, elinizde olmayanı bırakıp elinizde olana odaklanmayı öğretir. Bu yüzden ilk soru şudur. Bu durumu değiştirebilir miyim, yoksa yalnızca ona verdiğim tepkiyi mi?

Adım adım nasıl uygulanır?

Radikal kabul bir anda gelişmez. Tekrar ede ede oturur. Aşağıdaki adımlar başlangıç için yol gösterir.

1. Direnç gösterdiğinizi fark edin. Bedeninizde gerginlik, zihninizde itiraz cümleleri belirir.
2. Gerçeği sade bir cümleyle adlandırın. Şu an olan şey budur deyin.
3. Reddetmenin size ne kazandırdığını sorun. Çoğu zaman yanıt yorgunluk olur.
4. Bedeninizi gevşetin. Yavaş bir nefes ve açık bir duruş kabulü kolaylaştırır.
5. Kabulü seçtiğinizi kendinize hatırlatın. Bu tek seferlik değil, tekrar eden bir karardır.

Bu adımlar arasında bedenin rolü küçük görünür ama önemlidir. Yumruğunu sıkan bir kişiye sakin ol demek işe yaramaz. Önce eller gevşer, sonra zihin yumuşar. Nefesin yavaşlaması kabule giden yolu açar.

Duyguları isimlendirmek de bu süreci besler. Duygu düzenleme becerileri güçlendikçe kabul daha ulaşılır olur. Öfkeliyim ya da üzgünüm demek bile o duyguyla arana küçük bir alan koyar.

Kabul etmek kolay mıdır?

Hayır, çoğu zaman zordur. Alışkanlıklarımız bize direnmeyi öğretmiştir. Bir gerçeği kabul etmiş gibi görünüp içten içe itiraz etmeyi sürdürebiliriz. Bu yüzden radikal kabul çoğu kez yeniden seçilmesi gereken bir süreçtir. Bir gün kabul edersiniz, ertesi gün yeniden itiraz edersiniz. Bu normaldir.

Zorlandığınız yerde kendinize sert davranmayın. Kendine şefkat, kabulün yanında ilerleyen bir beceridir. Radikal kabul ile kendine şefkat birlikte çalışınca sonuç daha kalıcı olur. Yoğun ve süreklilik taşıyan bir sıkıntıda bir psikoloji uzmanından profesyonel destek almak da güçlü bir seçenektir.

Küçük durumlarla başlamak öğrenmeyi kolaylaştırır. Trafikte beklerken, uzun bir kuyruğa girdiğinizde ya da hava bozduğunda kabulü deneyebilirsiniz. Bu küçük denemeler bir tür kas gibi çalışır. Zamanla daha ağır konularda kabul etmek de kolaylaşır. Amaç mükemmel olmak değil, biraz daha az direnmektir.

Sıkça Sorulan Sorular

Radikal kabul pes etmek midir?

Hayır. Pes etmek çabayı bırakmaktır. Radikal kabul ise gerçeği net görüp enerjiyi doğru yere yöneltmektir. Bir durumu kabul etmek, onu değiştirmek için adım atmanıza engel olmaz. Aksine, gerçekçi bir zeminde durmak daha sağlam kararlar almanızı sağlar.

Bu beceri ne kadar sürede öğrenilir?

Bunun kesin bir süresi yoktur. Beceri tekrarla gelişir ve kişiden kişiye değişir. Küçük günlük durumlarda denemek, zamanla daha büyük konularda uygulamayı kolaylaştırır. Sabırlı olmak ve her denemeyi bir ilerleme saymak süreci rahatlatır.

Kabul etmek acıyı tümüyle bitirir mi?

Hayır. Kabul ilk acıyı yok etmez ama direnmekten doğan ikinci acıyı azaltır. Yas ya da kayıp gibi durumlarda üzüntü doğaldır. Radikal kabul bu üzüntüyle savaşmadan onu taşımayı ve zamanla hafiflemesine alan açmayı sağlar.

Bu beceriyi tek başıma geliştirebilir miyim?

Birçok kişi günlük tutarak ve farkındalık çalışarak ilerleyebilir. Yine de sıkıntı yoğun ve uzun sürüyorsa bir uzmandan destek almak yararlıdır. Bir profesyonel, size uygun adımları belirlemede ve tıkandığınız yerlerde yol göstermede yardımcı olur.

Bu içerik, Uzman Psikolog Sena Sabanoğlu tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan bilgiler kişisel bir değerlendirmenin yerini tutmaz, ihtiyaç duyduğunuzda bir psikoloji uzmanıyla görüşmeniz önerilir.

Kaynaklar

• Cleveland Clinic